Bitkilere Gübre ve Besin Verme
Kısa cevap: Saksıdaki bitkiye gübre, toprak nemliyken ve bitkinin aktif büyüme döneminde (ilkbahar–yaz) verilir. Sıvı gübreler sulama suyuna karıştırılıp 10–15 günde bir, katı ve organik gübreler ise toprağın üst 2–3 santimine karıştırılarak ayda bir uygulanır. Etiketteki dozu asla artırmayın; balkon saksılarında az gübre, fazla gübreden çok daha güvenlidir.
Saksıdaki bitkinin gübreye neden ihtiyacı var?
Toprakta yetişen bir bitkinin kökleri istediği yöne uzayıp besin arayabilir. Saksıdaki bitkinin ise elinde sadece o birkaç litre toprak vardır. Her suladığınızda suyun bir kısmı delikten akar ve beraberinde çözünmüş besinleri de götürür. Bu yüzden başlangıçta ne kadar zengin bir harç hazırlarsanız hazırlayın, iki üç ay sonra saksı toprağı "boşalır". Yaprakların soluklaşması, büyümenin durması genelde bu boşalmanın işaretidir.
Bitkinin aç olduğunu nasıl anlarım?
Beslenme eksikliği çoğu zaman yapraklardan okunur. Ama karıştırmaması gereken bir nokta var: fazla sulama, kök çürüklüğü ve besin eksikliği benzer görüntüler yaratabilir. Önce toprağın nemine ve saksının drenajına bakın, sonra gübreyi düşünün.
| Belirti | Muhtemel eksiklik | Ne yapmalı |
|---|---|---|
| Alt yapraklar sararıyor, bitki cılız kalıyor | Azot | Yapraklı bitkilerde azot ağırlıklı sıvı gübre ya da solucan gübresi |
| Çiçek açmıyor, meyve tutmuyor | Fosfor | Çiçek–meyve dönemi gübresi, kemik unu |
| Yaprak kenarları kuruyup kıvrılıyor | Potasyum | Odun külü (çok az) veya potasyumlu sıvı gübre |
| Genç yapraklar sarı, damarlar yeşil kalıyor | Demir | Demir şelat; ayrıca toprak pH'ını kontrol edin |
| Domateste meyvenin alt ucu siyah çürük | Kalsiyum (çoğu zaman düzensiz sulamadan) | Sulama düzenini oturtun, kalsiyum takviyesi |
Bitki gübresi nasıl uygulanır?
Uygulama şekli gübrenin tipine göre değişir ama üç kural her zaman geçerlidir: kuru toprağa gübre verilmez, doz artırılmaz, yaprağa temas ettirilmez.
Sıvı gübre
- Bitkiyi önce normal suyla hafifçe sulayın, kökler nemli olsun.
- Etikette yazan oranı ölçün. Yeni başlıyorsanız yarım doz kullanın.
- Karışımı toprağa, gövdeden birkaç santim uzağa dökün.
- Fazla su tabağa birikirse boşaltın; orada bekleyen tuzlu su köke zarar verir.
Granül ve yavaş salınımlı gübre
Saksının kenarına, gövdeye değmeyecek şekilde serpin ve küçük bir çatalla toprağın üst katmanına karıştırın. Ardından sulayın. Bu tip gübreler iki üç ay boyunca yavaşça çözünür, o süre içinde ayrıca sıvı gübre vermeye gerek kalmaz.
Organik gübreler
Solucan gübresi, iyi yanmış hayvan gübresi ve kompost yavaş çalışır, yakma riski neredeyse yoktur. Saksının üstüne bir–iki santim kalınlığında serilir, hafifçe karıştırılır. Toprak hazırlığı aşamasında harca karıştırdıysanız ilk aylarda ek gübreye ihtiyaç duymazsınız.
Mutfaktan çıkan doğal takviyeler işe yarar mı?
Bir kısmı yarar, bir kısmı şehir efsanesidir.
- Muz kabuğu suyu: Potasyum sağlar, çiçekli bitkilerde faydalı. Kabuğu doğrudan toprağa gömmek yerine bir gün suda beklettikten sonra o suyla sulayın; gömülen kabuk küflenip sinek çeker.
- Yumurta kabuğu: Kalsiyum içerir ama çok yavaş çözünür. Toz haline getirilirse anlamlıdır.
- Kahve telvesi: Az miktarda, kurutulmuş halde kompost karışımına iyi gelir. Saksının üstüne kalın tabaka halinde dökmek toprağı keçeleştirir.
- Çiğ süt, pirinç suyu: Saksıda kokuşma ve sinek dışında pek bir şey getirmez.
Hangi bitkiye ne kadar?
- Yeşillikler (maydanoz, roka, fesleğen): Azot ağırlıklı, seyreltik gübre; 2 haftada bir.
- Domates, biber, patlıcan: Fide döneminde dengeli, çiçeklenmeden sonra fosfor–potasyum ağırlıklı; haftada bir seyreltik uygulama.
- Çiçekli süs bitkileri: Tomurcuk dönemi boyunca 10 günde bir.
- Sukulent ve kaktüsler: Yılda iki üç kez, çeyrek doz yeter.
- Kışa giren bitkiler: Gübre yok. Sonbahardan itibaren kesin.
Aşırı gübreyi nasıl anlarım ve nasıl düzeltirim?
Yaprak uçlarının kahverengileşip kuruması, toprağın yüzeyinde beyaz kabuk oluşması ve ani yaprak dökümü aşırı gübrenin klasik işaretleridir. Böyle bir durumda saksıyı lavaboya alın ve tabandan berrak su akana kadar bol suyla yıkayın. Bu işlem birikmiş tuzu uzaklaştırır. Sonraki bir ay boyunca gübre vermeyin.
Yeni başlayanların en sık yaptığı hata, hasta görünen bitkiye "kuvvetlensin diye" ekstra gübre vermektir. Zayıf ve stresli bir bitki gübreyi işleyemez; önce sorunun kaynağını (su, ışık, zararlı) bulmak gerekir.
Sık Sorulan Sorular
Yeni aldığım bitkiye hemen gübre vermeli miyim?
Hayır. Satın alınan bitkiler genelde gübreli harçla gelir ve yeni ortama alışması birkaç hafta sürer. En az 3–4 hafta bekleyin.